Образование и инновационные исследования международный научно-методический журнал

OʻZBEKISTONDA TARIXIY-MEʼMORIY OBIDALARNI SAQLASH VA TAʼMIRLASH DAVLAT SIYOSATINING TARIXIY SHAKLLANISHI

Abriyev Ro‘ziqul Bo‘ronovich — Пт, 17 июл 2026 00:00:00 +0000

Mazkur maqolada Oʻzbekiston hududida tarixiy-me’moriy obidalarni saqlash va ta’mirlashga qaratilgan davlat siyosatining shakllanishi hamda rivojlanish bosqichlari tarixiy manbalar va ilmiy adabiyotlar asosida tahlil qilingan. Tadqiqotda Temuriylar davrida bunyodkorlik va obodonlashtirish siyosatining davlat boshqaruvi bilan uzviy bogʻliqligi, Rossiya imperiyasi hukmronligi davrida tarixiy obidalarga nisbatan olib borilgan siyosatning xususiyatlari hamda
sovet davrida madaniy merosni muhofaza qilishning tashkiliy-huquqiy asoslari yoritilgan.

ONA TILI VA ADABIYOT DARSLARIDA “MODDIY-RASMLI-TIMSOLLI” YONDASHUV ORQALI HAYOTIY KOʻNIKMALARINI RIVOJLANTIRISH

Sabirova Nasiba Ergashevna — Пт, 31 июл 2026 00:00:00 +0000

Mazkur maqolada ona tili va adabiyot darslarida "Moddiy–Rasmli–Timsolli" yondashuvdan foydalanishning nazariy va amaliy asoslari yoritilgan. Ushbu yondashuvning o‘quvchilarda XXI asr ko‘nikmalari, xususan, kreativ fikrlash, tanqidiy tahlil, kommunikativ kompetensiya hamda hayotiy ko‘nikmalarni rivojlantirishdagi ahamiyati tahlil qilingan. Shuningdek, moddiy, vizual va timsolli vositalar asosida matnni o‘rganish, badiiy asarlarni chuqur anglash, obraz va ramzlarni tahlil qilish hamda dars jarayonini interfaol tashkil etishga xizmat qiluvchi metod va usullar misollar asosida yoritilgan. Maqolada mazkur yondashuvning o‘quvchilarning bilish faolligi, tasavvuri, mustaqil fikrlashi va ijodkorligini rivojlantirishdagi pedagogik imkoniyatlari asoslab berilgan.

OʻZBEK OILALARIDA EMOTSIONAL ALIENATSIYANING PSIXOSOTSIAL REPREZENTATSIYALARI

Yangiboyeva Dildoraxon Rahmon qizi — Пт, 17 июл 2026 00:00:00 +0000

Oila shaxsning emotsional rivojlanishi, psixologik farovonligi va ijtimoiy identifikatsiyasini ta’minlovchi muhim ijtimoiy institut hisoblanadi. Zamonaviy ijtimoiy-iqtisodiy transformatsiyalar, urbanizatsiya, mehnat migratsiyasi, raqamli kommunikatsiya vositalarining keng tarqalishi hamda oilaviy qadriyatlar tizimidagi o‘zgarishlar emotsional alienatsiya fenomenining shakllanishiga ta’sir ko‘rsatmoqda. Mazkur maqolada o‘zbek oilalarida emotsional alienatsiyaning psixosotsial reprezentatsiyalari empirik tadqiqot natijalari asosida tahlil qilingan. Respondentlarning emotsional alienatsiya haqidagi ijtimoiy tasavvurlari, uning psixologik mazmuni, asosiy oqibatlari va uni kamaytirish usullari psixosemantik yondashuv asosida o‘rganilgan. Tadqiqot natijalari respondentlar emotsional alienatsiyani, avvalo, o‘zini keraksiz his qilish, emotsional yaqinlikning yo‘qolishi va psixologik iztirob bilan bog‘lashlarini ko‘rsatdi. Shuningdek, emotsional alienatsiyani kamaytirishda sport, san’at, rekreatsion faoliyat va oilaviy muloqot muhim psixologik resurs sifatida baholanishi aniqlandi. Olingan natijalar emotsional alienatsiyaning psixosotsial reprezentatsiyalarini tushuntirish, uning diagnostik indikatorlarini takomillashtirish hamda oilalarda emotsional yaqinlikni mustahkamlashga qaratilgan psixoprofilaktik va psixokorreksion dasturlarni ishlab chiqishda muhim ilmiy-amaliy ahamiyatga ega.

BO‘LАJАK TАRBIYACHILАRNING АKMEOLOGIK YONDАSHUV АSOSIDА TА’LIM-TАRBIYA JАRАYONINI LOYIHАLАSH KO‘NIKMАLАRINI RIVOJLАNTIRISH TIZIMINING SАMАRАDORLIGI

Bayzakova Maftuna Abulqosim qizi — Пт, 31 июл 2026 00:00:00 +0000

Ushbu maqolada bo‘lаjаk tаrbiyachilаrning аkmeologik yondаshuv аsosidа tа’lim-tаrbiya jаrаyonini loyihаlаsh ko‘nikmаlаrini rivojlаntirish tizimining sаmаrаdorligi masalalari ko‘rib chiqiladi. Akmeologik yondashuvning asosiy prinsiplari va ularning pedagogik jarayonlardagi amaliy ahamiyati tahlil qilingan. Mazkur yondashuv orqali tarbiyachilarni professional rivojlanishiga ko‘maklashish va ta’lim samaradorligini oshirish yo‘llari o‘rganilgan.

KRIPTOGRAFIYA FANINI O‘QITISHNING NAZARIY-METODIK ASOSLARI

Choriyev Behruz Shuxrat oʻgʻli — Чт, 02 июл 2026 00:00:00 +0000

Ushbu maqolada kriptografiya fanini o‘qitishning nazariy-metodik asoslari, axborot xavfsizligi bilan bog‘liq didaktik tamoyillar, psevdotasodifiy sonlar generatorlari hamda oqimli shifrlar mavzusining o‘quv dasturidagi o‘rni tahlil qilinadi. Kriptografiya fani matematik nazariya, algoritmik fikrlash, dasturiy tajriba va xavfsizlik madaniyatini birlashtiruvchi murakkab fan sifatida qaraladi. Maqolada mavzuni raqamli ta’lim texnologiyalari, virtual laboratoriya, simulyatsiya, interaktiv kodlash muhiti va avtomatlashtirilgan baholash vositalari yordamida o‘qitish imkoniyatlari yoritiladi. Shuningdek, talabalar tomonidan tasodifiylik, kalit oqimi, shifrlash jarayoni, sinxronlashuv, statistik testlar va kriptografik barqarorlik tushunchalarini o‘zlashtirishda uchraydigan muammolar hamda ularni bartaraf etish yo‘llari taklif etiladi.

XX ASRNING 20–80 YILLARIDA SAMARQAND TARIXIY O‘LKASHUNOSLIGINING SHAKLLANISHI VA RIVOJLANISHI

Jumaboyev Azizjon Sayfiddin oʻgʻli — Пт, 31 июл 2026 00:00:00 +0000

Maqolada Samarqand tarixiy o‘lkashunosligining XX asrning 20–80 yillaridagi shakllanish va rivojlanish jarayoni tarixiy-qiyosiy va muammoli-xronologik yondashuvlar asosida tahlil qilinadi. Sovet davri institutsional tuzilmalari, ilmiy ekspeditsiyalar faoliyati hamda mahalliy tadqiqotchilar ishtirokidagi o‘lkashunoslik yo‘nalishlarining bosqichma-bosqich rivojlanishi ko‘rib chiqiladi. Tadqiqot natijasida Samarqand o‘lkashunosligi tarixi uch asosiy bosqichga bo‘lib tahlil qilinadi va har bir bosqichning o‘ziga xos xususiyatlari aniqlanadi.

Egamov Mirshohid Xolmurodovich

Egamov Mirshohid Xolmurodovich — Вт, 30 июн 2026 00:00:00 +0000

Maqolada bo‘lajak muhandislarni kasbiy faoliyatga tayyorlashda ARIMA,
SARIMA, GEV va POT kabi murakkab gidrologik-statistik modellarni o‘rgatishning besh bosqichli
pedagogik algoritmi ilmiy asosda taqdim etilgan. Algoritm motivatsion-diagnostik, konseptual-
nazariy, instrumental-amaliy, muhandislik-loyiha va refleksiv-formativ bosqichlardan iborat
bo‘lib, fundamentallik, integrativlik, kontekstuallik va progressivlik didaktik shartlar tizimiga
tayanadi. 2024–2025-yillarda Qarshi davlat texnika universitetida 144 nafar talaba (tajriba
guruh n=72, nazorat guruh n=72) ishtirokida o‘tkazilgan tajriba-sinov algoritmning yuqori
samaradorligini isbotladi: modellarni to‘g‘ri tanlash ko‘nikmasi bo‘yicha 41,3 %, muhandislik
talqini bo‘yicha 38,7 % va nostandart holatlarni hal etish bo‘yicha 29,5 % ustunlik kuzatildi
(p<0,01, Cohen d=0,82).

ZAMONAVIY TA’LIM JARAYONIDA TALABALAR MUSTAQILLIGINI RIVOJLANTIRISHNING PSIXOLOGIK XUSUSIYATLARI

Saliyeva Diloram Abdullayevna — Вт, 28 июл 2026 00:00:00 +0000

Maqolada zamonaviy ta’lim jarayonida talabalarda mustaqillik sifatini rivojlantirishning psixologik xususiyatlari masalasiga bag‘ishlanadi. Dastlab, mustaqillik tushunchasiga nisbatan ilgari surilgan ta’rifilarning mazmuni bayon qilingan. Shuning bilan birga talablarning ta’limiy faoliyatlarida mustaqillik sifatlarini rivojlantirishning psixologik imkoniyatlari keltirilgan.

Muxammadjonov Xojiakbar Zafarjon o‘g‘li

Muxammadjonov Xojiakbar Zafarjon o‘g‘li — Вт, 30 июн 2026 00:00:00 +0000

Mazkur maqolada talabalarda kiberxavfsizlik madaniyatini shakllantirishning
psixologik-pedagogik xususiyatlari ilmiy-nazariy jihatdan tahlil qilingan. Raqamli
texnologiyalarning jadal rivojlanishi sharoitida yoshlarning axborot xavfsizligini ta’minlash,
ularni kiberxavflardan himoyalash hamda xavfsiz raqamli xulq-atvorni shakllantirish oliy ta’lim
tizimining ustuvor vazifalaridan biri sifatida yoritilgan. Maqolada kiberxavfsizlik madaniyatining
tarkibiy komponentlari, kompetensiyalari, pedagogik qo‘llab-quvvatlash mexanizmlari hamda
psixologik omillari tahlil qilinadi.

ДИДАКТИЧЕСКАЯ МОДЕЛЬ ПРОЕКТИРОВАНИЯ И ПРЕДВАРИТЕЛЬНОГО АУДИТА ФРАНЦУЗСКО-РУССКО-УЗБЕКСКОЙ ТЕХНИЧЕСКОЙ ТЕРМИНОЛОГИЧЕСКОЙ БАЗЫ

Nazirova Ozoda Zohid qizi — Вт, 28 июл 2026 00:00:00 +0000

Цель исследования ‒ разработать дидактическую модель проектирования и аудита французско-русско-узбекской технической терминологической базы. Материал включает 1000 записей по пяти направлениям. Применены сопоставительный, семантический, контекстуальный и компонентный методы. Выделены пять компонентов словарной записи. Аудит выявил 44 записи для коррекции, 87 ‒ для уточнения и 50 ‒ для консультации специалиста; в 819 записях несоответствия не обнаружены.

Yaxshiboyeva Sitora Toshpulat qizi

Yaxshiboyeva Sitora Toshpulat qizi — Вт, 30 июн 2026 00:00:00 +0000

Integrativ baholash oʻquvchining bilim, koʻnikma, kompetensiya va
munosabatlarini fanlararo aloqadorlikda, yaxlit holda baholash tizimini anglatadi. Mazkur
maqolada oʻquvchilar oʻquv-biluv faoliyatini integrativ baholashning falsafiy, psixologik va
pedagogik nazariy asoslari kompleks tarzda tahlil qilinadi. Tadqiqotda integrativ baholashning
kontseptual modeli, uning toʻrt komponenti va oltita pedagogik tamoyili asoslanadi. Anʻnaviy
va integrativ baholashning qiyosiy tahlili amalga oshirildi. Xulosa va amaliy tavsiyalar ilgari
surilgan.

SAID AHMADNING “SAROB” HIKOYASIDA MILLIY KOLORIT TASVIRI

Hamraeva Mohira Ummatovna — Вт, 28 июл 2026 00:00:00 +0000

Mazkur maqolada o‘zbek adabiyotining yirik namoyandasi Said Ahmadning “Sarob” hikoyasida milliy koloritning badiiy ifodalanish xususiyatlari tahlil qilingan. Asarda milliy muhit, milliy xarakter, xalqona til, urf-odat va an’analar, milliy qadriyatlar hamda badiiy detallar tizimi orqali o‘zbek xalqining ma’naviy-axloqiy qiyofasi qanday yaratilgani yoritiladi. Shuningdek, milliy koloritning syujet va kompozitsiya, obrazlar tizimi hamda psixologik tasvir bilan o‘zaro bog‘liqligi ilmiy-nazariy asosda tahlil qilinadi. Tadqiqotda qiyosiy-tahliliy, tarixiy-tipologik va germenevtik usullardan foydalanildi. Tahlil natijalari Said Ahmad milliylikni tashqi etnografik belgilar bilan cheklamasdan, uni inson ruhiyati va axloqiy tanlovi bilan uyg‘un holda badiiylashtirganini ko‘rsatadi.

Shokirova Madinabonu Shomurod qizi

Shokirova Madinabonu Shomurod qizi — Вт, 30 июн 2026 00:00:00 +0000

Ushbu maqolada Boshlang‘ich ta’lim samaradorligini oshirishda o‘qituvchi
va ota-ona hamkorligi kvalimetriyasi natijalarini o‘rganish metodologiyasi sifatida «O‘zaro
hamkorlik dasturi» ishlab chiqilgan bo’lib, unga asosan sinf rahbarlari o‘quvchilarning dars va
darsdan tashqari holatlarini qayd qilish orqali o‘quvchilarning ta’lim-tarbiyasidagi o‘zgarishlarni
aniqlashga erishish mumkin.

O‘ZBEK MILLIY RAQS, KUY VA KIYIM ELEMENTLARIGA ASOSLANGAN AEROBIKA MASHG‘ULOTLARINING AYOLLAR VA QIZLARNING PSIXOEMOTSIONAL HOLATIGA TA’SIRI

Sadriddinova Dilobar Husniddin qizi — Пт, 17 июл 2026 00:00:00 +0000

Ayollar va qizlarning psixoemotsional salomatligini mustahkamlashda jismoniy faollikning roli ilmiy jihatdan keng o‘rganilgan bo‘lsa-da, sog‘lomlashtiruvchi mashg‘ulotlarni madaniy jihatdan moslashtirish masalasi yetarlicha tadqiq etilmagan. Mazkur tadqiqot o‘zbek milliy raqs, kuy va milliy kiyim elementlariga asoslangan aerobika mashg‘ulotlarining ayollar va qizlarning psixoemotsional holatiga ta’sirini aniqlashga qaratilgan. Tadqiqotda 382 nafar ayol va qiz ishtirok etib, ular tajriba (n = 190) va nazorat (n = 192) guruhlariga ajratildi. Tajriba guruhida 12 hafta davomida milliy raqs harakatlari, o‘zbek milliy kuylarining ritmik xususiyatlari hamda milliy sport kiyimlariga moslashtirilgan aerobika mashg‘ulotlari o‘tkazildi. Psixoemotsional holat DASS-21 va POMS standartlashtirilgan testlari yordamida baholandi. Olingan natijalar milliy madaniyatga asoslangan aerobika mashg‘ulotlari stress va xavotir darajasini sezilarli kamaytirib, emotsional barqarorlik va ijobiy kayfiyatni oshirishini ko‘rsatdi. Tadqiqot natijalari ayollar sog‘lig‘ini mustahkamlashda milliy-madaniy komponentlarga tayangan jismoniy faollik modellarining ilmiy va amaliy ahamiyatini asoslaydi.

Norova Dildora Radjabovna

Norova Dildora Radjabovna — Пн, 29 июн 2026 00:00:00 +0000

В данной статье научно исследуются историческое развитие и современные трансформационные процессы Бухарского золотошвейного искусства. Анализируются этапы становления золотошвейного дела — от статуса «дворцового искусства» в период эмирата до современного уровня промышленности и предпринимательства. В статье освещаются социальные изменения в отрасли, в частности, освоение женщинами этого ремесла, которое ранее считалось исключительно мужским, начиная с советского периода, и ведущая роль женщин в этой сфере сегодня.
Центральную часть исследования занимает взаимосвязь между традиционным ручным трудом и современными компьютеризированными станками. На основе полевых наблюдений рассматривается деятельность ремесленников в таких регионах, как Галаасия и Гиждуван, влияние современных технологий на производительность труда, а также особенности международных заказов.

TURKIY TILLARDA TERMIN YASASH: BIRINCHI TURKOLOGIK QURULTOY MATERIALLARI ASOSIDA

Qodirova Barno — Пт, 17 июл 2026 00:00:00 +0000

Mazkur maqolada turkiy tillarda termin yasashning ichki imkoniyatlari, ya’ni tilning o‘z resurslari asosida ilmiy terminlar yaratish jarayoni tahlil qilinadi. Tadqiqot 1926-yilgi Turkologik qurultoy materiallari asosida olib borilib, unda terminologiyaning savodxonlik, madaniy taraqqiyot va til siyosati bilan bog‘liqligi yoritiladi. Shuningdek, termin yasashning asosiy modellari – derivatsiya, semantik kengayish, kompozitsiya va kalkalash usullari ilmiy asosda tahlil qilinadi.

TALABALARNING JISMONIY TAYYORGARLIK KO‘RSATKICHLARIGA STOL TENNISI MASHG‘ULOTLARINING TA'SIRI

Kadirov Shoxrux — Пт, 31 июл 2026 00:00:00 +0000

Mamlakatimizda jismoniy tarbiya va sport sohasini rivojlantirish, yoshlarning sog‘lom turmush tarzini shakllantirish, ularning jismoniy tayyorgarligi va sport mahoratini oshirish davlat siyosatining ustuvor yo‘nalishlaridan biri hisoblanadi. O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining 2020-yil 30-oktabrdagi PF-6099-son Farmoni bilan sog‘lom turmush tarzini keng joriy etish va ommaviy sportni rivojlantirishga qaratilgan muhim vazifalar belgilab berilgan. Mazkur vazifalar oliy ta'lim muassasalarida jismoniy tarbiya tizimini takomillashtirish, talaba-yoshlarning jismoniy faolligini oshirish hamda sport bilan muntazam shug‘ullanishlari uchun zarur sharoitlarni yaratishni taqozo etadi. Maqolada oliy ta’limda stol tennisidan mashg’ulotlarining ta’siri haqida so’z boradi.

ОНОМАСТИЧЕСКОЕ ПРОСТРАНСТВО КАК СРЕДСТВО РЕАЛИЗАЦИИ ИНТЕРТЕКСТУАЛЬНОСТИ И АВТОРСКИХ НОВАЦИЙ В АНГЛО- И РУССКОЯЗЫЧНОМ ФЭНТЕЗИ

Диана Валерьевна Абдураманова — Пт, 17 июл 2026 00:00:00 +0000

В статье рассматривается ономастическое пространство как одно из важных средств реализации интертекстуальности и авторских новаций в англо- и русскоязычном фэнтези. На материале произведений Дж. К. Роулинг, Дж. Р. Р. Толкина и Д. А. Емца анализируются функции имён собственных, топонимов, этнонимов, названий артефактов, магических существ и пространств в структуре художественного мира. Особое внимание уделяется тому, что имя в фэнтезийном тексте выполняет не только номинативную, но и миромоделирующую, характерологическую, мифопоэтическую,
интертекстуальную и идиостилеобразующую функции. В статье выявляется специфика культурно-магической модели Дж. К. Роулинг, мифоэпической модели Дж. Р. Р. Толкина и пародийно-интертекстуальной модели Д. А. Емца. Доказывается, что ономастическое пространство выступает значимым уровнем литературоведческого анализа, позволяющим раскрыть взаимодействие жанровой традиции, культурной памяти и индивидуальной
авторской поэтики.

BO‘LAJAK MUHANDIS-TEXNOLOGLARNING KASBIY KOMPETENSIYASINI RIVOJLANTIRISHDA SUN’IY INTELLEKT MODELLARINING O‘RNI

Karimova Sidora Baxtiyorovna — Пт, 31 июл 2026 00:00:00 +0000

Mazkur maqolada bo‘lajak muhandis-texnologlarning kasbiy kompetensiyasini rivojlantirishda sun’iy intellekt modellaridan foydalanishning ilmiy-pedagogik asoslari yoritilgan. Tadqiqot muhandislik ta’limi yo‘nalishida pedagogik tajriba asosida amalga oshirildi. Tadqiqotda sun’iy intellekt modellarining adaptiv o‘qitish, bilimlarni modellashtirish, muammoli vaziyatlarni tahlil qilish, texnologik jarayonlarni optimallashtirish va mustaqil ta’lim faoliyatini tashkil etishdagi imkoniyatlari o‘rganildi.

BIOINFORMATIKA FANINI O‘QITISHDA BIOLOGIK SIGNALLAR VA SUN’IY INTELLEKT TEXNOLOGIYALARIDAN FOYDALANISHNING NAZARIY-PEDAGOGIK ASOSLARI

Pardayeva Gulmira Abdunzarovna — Чт, 02 июл 2026 00:00:00 +0000

Ushbu maqolada raqamli ta’lim sharoitida bioinformatika fanini o‘qitishda biologik signallarni raqamlashtirish va sun’iy intellekt texnologiyalaridan foydalanishning nazariy-pedagogik asoslari yoritilgan. Biologik signallarni o‘quv jarayoniga kiritish talabalarda biologik jarayonlarni raqamli ma’lumot sifatida tushunish, algoritmik qayta ishlash, sun’iy intellekt modeli yordamida tahlil qilish hamda vizual natijalar asosida ilmiy xulosa chiqarish ko‘nikmalarini shakllantirishi asoslanadi. Maqolada EKG, EEG, EMG, PPG va biometrik signallarning didaktik imkoniyatlari, bioinformatika ta’limida shakllantiriladigan kompetensiyalar tizimi, raqamli laboratoriya va refleksiv baholash yondashuvlari tahlil qilinadi. Tadqiqot natijasida “biologik signal – raqamli ma’lumot – algoritm – SI modeli – vizual natija – pedagogik refleksiya” zanjiriga tayangan metodik yondashuv taklif etiladi.

KIBERXAVFSIZLIKNI TA’MINLASHDA TEXNOLOGIK, TASHKILIY VA HUQUQIY OMILLARNING INTEGRATSIYALASHGAN MODELI

Xazratov Fazliddin Xikmatovich — Пт, 31 июл 2026 00:00:00 +0000

Ushbu maqolada raqamli transformatsiya sharoitida kiberxavfsizlikni ta’minlashning dolzarb masalalari tahlil qilingan. Zamonaviy axborot-kommunikatsiya texnologiyalarining jadal rivojlanishi natijasida yuzaga kelayotgan kiberxavf va tahdidlarning asosiy turlari o‘rganilgan. Tadqiqotda kiberhujumlarning iqtisodiy va ijtimoiy oqibatlari, ularning davlat, biznes va ta’lim tizimlariga ta’siri yoritilgan. Sun’iy intellekt, mashinaviy o‘qitish, kriptografik himoya vositalari hamda ko‘p bosqichli autentifikatsiya texnologiyalarining kiberxavfsizlikni ta’minlashdagi o‘rni tahlil qilingan. Shuningdek, inson omili, raqamli savodxonlik va foydalanuvchilar xatti-harakatlarining axborot xavfsizligiga ta’siri baholangan. Tadqiqot natijalari kiberxavfsizlikni ta’minlashda texnik, tashkiliy va huquqiy choralarni kompleks ravishda qo‘llash zarurligini ko‘rsatadi.

ЛИЧНОСТНЫЕ И АДАПТАЦИОННЫЕ ФАКТОРЫ ФОРМИРОВАНИЯ ПРОФЕССИОНАЛЬНО ЗНАЧИМЫХ КАЧЕСТВ БУДУЩИХ ПСИХОЛОГОВ

Нурымбетова Эльмира Жумамуратовна — Вт, 30 июн 2026 00:00:00 +0000

В статье исследуются социально-психологические особенности развития профессионально значимых качеств студентов-психологов. На основе результатов исследования выявлены взаимосвязи между адаптивностью и личностными характеристиками будущих психологов. Полученные данные могут быть использованы для совершенствования профессиональной подготовки психологов.

СРАВНИТЕЛЬНЫЙ АНАЛИЗ ПЕРЕВОДЧЕСКИХ СТРАТЕГИЙ Н. Д. ИЛЬИНА, В. ДЕРЖАВИНА И С. ИВАНОВА В РУССКИХ ПЕРЕВОДАХ УЗБЕКСКОЙ ПОЭЗИИ

Шукурова Лола Ринатовна — Пт, 31 июл 2026 00:00:00 +0000

В статье проводится сравнительный анализ переводческих стратегий Н. Д. Ильина, В. Державина и С. Иванова в русских переводах узбекской поэзии. На материале стихотворения Гафура Гуляма «Ташкент» и газели Алишера Навои исследуются особенности передачи национально-культурных реалий, философско-символической образности и художественного своеобразия оригинала. Теоретическую основу исследования составили концепции Л. Венути, В. Н. Комиссарова и Г. Тури. Сопоставительный анализ показал, что переводческий метод Н. Д. Ильина ориентирован на сохранение национально-культурной специфики оригинала посредством стратегии форенизации, тогда как переводы В. Державина и С. Иванова в большей степени основаны на художественной адаптации и принципах доместикации. Установлено, что выбор переводческой стратегии определяется жанровыми особенностями произведения и задачами сохранения его культурно-художественной специфики.

Полученные результаты позволяют рассматривать переводческий метод Н. Д. Ильина как эффективную модель передачи национально-культурного своеобразия узбекской поэзии в русскоязычном художественном пространстве.

Ahmatova Sitorabonu Zohidjon qizi

Ahmatova Sitorabonu Zohidjon qizi — Вт, 30 июн 2026 00:00:00 +0000

Ushbu maqola sun’iy intellekt (AI) tushunchasini va uning asosiy xususiyatlarini
ko‘rib chiqadi. Unda AI texnologiyalarini ta’lim tizimiga tatbiq etish xususiyatlari va misollari
keltirilgan. Shuningdek, u zamonaviy ta’limda sun’iy intellektdan foydalanishning muammolari va
istiqbollarini belgilaydi. AI ning ta’lim jarayonlaridagi o‘zgarishlarga ta’sir qilish imkoniyatlari
ham o‘rganiladi.

BO‘LAJAK BOSHLANG‘ICH SINF O‘QITUVCHILARIDA TO‘PLAMLAR NAZARIYASI TUSHUNCHALARINI KOMPETENSIYAVIY YONDASHUV ASOSIDA SHAKLLANTIRISH METODIKASI

To‘rayev Farxodjon Farmonovich — Вт, 28 июл 2026 00:00:00 +0000

Mazkur maqolada bo‘lajak boshlang‘ich sinf o‘qituvchilarida to‘plamlar nazariyasi tushunchalarini kompetensiyaviy yondashuv asosida shakllantirishning ilmiy-nazariy va metodik asoslari yoritilgan. To‘plamlar nazariyasining boshlang‘ich matematika ta‘limidagi o‘rni, uning o‘quvchilarda matematik tafakkur, mantiqiy fikrlash hamda muammolarni hal etish kompetensiyalarini rivojlantirishdagi ahamiyati tahlil qilingan. Tadqiqotda kompetensiyaviy yondashuvga asoslangan o‘qitish metodlari, interfaol ta‘lim texnologiyalari, kompetensiyaga yo‘naltirilgan topshiriqlar va raqamli ta‘lim vositalaridan foydalanishning didaktik imkoniyatlari ochib berilgan. Shuningdek, bo‘lajak boshlang‘ich sinf o‘qituvchilarida to‘plamlar nazariyasi tushunchalarini bosqichma-bosqich shakllantirishga xizmat qiluvchi metodik model taklif etilgan. Mazkur model talabalarning nazariy bilimlarini amaliy faoliyat bilan integratsiyalash, matematik tushunchalarni ongli o‘zlashtirish, kasbiy kompetentligini rivojlantirish hamda boshlang‘ich matematika ta‘limi sifatini oshirishga yo‘naltirilgan. Tadqiqot natijalari oliy ta'lim muassasalarida bo‘lajak boshlang'ich sinf o‘qituvchilarini tayyorlash jarayonini takomillashtirish, matematika fanini kompetensiyaviy yondashuv asosida o‘qitish metodikasini rivojlantirish hamda zamonaviy ta‘lim talablariga mos metodik tavsiyalar ishlab chiqishda muhim ilmiy-amaliy ahamiyat kasb etadi.

Омонкулова Ойбиби Акрамжон кизи

Омонкулова Ойбиби Акрамжон кизи — Вт, 30 июн 2026 00:00:00 +0000

В статье исследуются лингвистические особенности функционирования
пространственных глаголов в зависимости от коммуникативного контекста и живой
речевой практики. На сопоставительном материале русского и узбекского языков
выявляются дифференциальные и этноспецифические признаки реализации глагольных
единиц с различной префиксально-предложной семантикой. Особое внимание уделяется
специфике сочетаемости пространственных приставок (у-, под-, в-, от-, про-) с
глагольными основами и их синтаксической дистрибуции. В качестве объекта исследования
и эмпирической базы работы выступает повесть Чингиза Айтматова «Белый пароход» («Оқ
кема»). Анализ оригинального текста и его перевода позволяет на конкретных примерах
продемонстрировать механизмы лексико-семантической компенсации и контекстуальные
условия выбора межъязыковых соответствий при передаче пространственных отношений.

BADIIY PORTRET VA TILDAN SAMARALI FOYDALANISH: SH.XOLMIRZAYEV VA LEV TOLSTOY IJODIDA

Ergashev Aslbek Hamza o‘g‘li — Вт, 28 июл 2026 00:00:00 +0000

Ushbu maqolada Shukut Xolmirzayev va Lev Tolstoyning o‘ziga xos poetik mahorati, til va obrazlilikni shakllantirishdagi izlanishlari, badiiy portret yaratishdagi o‘ziga xos uslubi talqin etiladi. Qissada yuzaga chiqqan badiiy portret haqida muayyan tasavvurlar hosil qilish imkonini beradi.

Usmonova E’zozxon Faxriddin qizi

Usmonova E’zozxon Faxriddin qizi — Вт, 30 июн 2026 00:00:00 +0000

Mazkur maqolada talabalarda kommunikativ kreativlikni shakllantirishning
takomillashtirilgan metodikasi nazariy va metodologik jihatdan asoslanadi. Kommunikativ
kreativlik kommunikativ kompetensiya va ijodiy tafakkurning yaxlit birligi sifatida talqin etiladi.
Muallif uning tarkibiy tuzilmasini, mezonlari va shakllanish bosqichlarini ochib beradi. Tadqiqotda
tizimli, partisipativ va diskursiv yondashuvlar metodologik poydevor sifatida qaraladi. Shuningdek,
kommunikativ kreativlikni shakllantirishning tamoyillari, madaniy-maʼrifiy muhitning roli hamda
jarayonni cheklovchi toʻsiqlar tahlil qilinadi. Maqola xulosalari taklif etilgan metodikaning oliy
taʼlim amaliyotidagi samaradorligini asoslaydi.

SUN’IY INTELLEKT VA SMART TEXNOLOGIYALAR ASOSIDA FUNKSIONAL ANALIZNI O‘QITISH SAMARADORLIGINI OSHIRISH METODIKASI

Qurbanov Hamidjon Xujaniyozovich, Jumayev Davron Ilxomovich — Пт, 17 июл 2026 00:00:00 +0000

Mazkur maqolada oliy ta'lim muassasalarida funksional analiz fanini o‘qitishda sun'iy intellekt texnologiyalari hamda SMART ta'lim muhitidan foydalanishning pedagogik imkoniyatlari tahlil qilingan. Funksional analizning murakkab nazariy tushunchalarini talabalarga samarali yetkazishda GeoGebra, Wolfram Alpha, ChatGPT va LMS platformalaridan foydalanish metodikasi ishlab chiqilgan. Tadqiqot natijalari ushbu texnologiyalarni o‘quv jarayoniga integratsiya qilish talabalarning mustaqil fikrlashi, tahliliy kompetensiyasi va o‘zlashtirish ko‘rsatkichlarini sezilarli darajada oshirishini ko‘rsatadi.

Nurmatov Zohidjon Obidjonovich

Nurmatov Zohidjon Obidjonovich — Пн, 29 июн 2026 00:00:00 +0000

Mazkur maqolada oliy ta’lim tizimida dasturlash fanini o‘qitishda sun’iy
intellekt texnologiyalarini qo‘llashning metodik va didaktik asoslari tahlil qilinadi. Tadqiqotda
adaptiv o‘qitish mexanizmlari, intellektual teskari aloqa tizimlari hamda algoritmik tafakkurni
rivojlantirishga xizmat qiluvchi raqamli vositalarning pedagogik samaradorligi asoslab berilgan.
Eksperimental natijalar AI integratsiyasi o‘quv motivatsiyasini kuchaytirishi va o‘zlashtirish
ko‘rsatkichlarini barqaror oshirishini ko‘rsatdi.

KASBIY TA’LIM TASHKILOTLARI O‘QUVCHILARINING KOMPETENSIYALARINI BAHOLASH DIDAKTIK TA’MINOT SIFATIDA

Shoyqulov Baxtiyor Bakirovich — Пт, 17 июл 2026 00:00:00 +0000

Mazkur maqolada kasbiy ta’lim tashkilotlari o‘quvchilarining kasbiy kompetensiyalarini baholash jarayonini samarali tashkil etishda didaktik ta’minotning o‘rni yoritilgan. Kompetensiyaviy yondashuv asosida baholash mezonlari, baholash vositalari, zamonaviy pedagogik texnologiyalar hamda raqamli platformalardan foydalanish masalalari tahlil qilingan. Shuningdek, baholashning shaffofligi, obyektivligi va ishonchliligini ta’minlashga xizmat qiluvchi didaktik vositalar bo‘yicha tavsiyalar ishlab chiqilgan.

ФОТИҲА ТЎЙИ: ЎЗБЕК ХАЛҚИНИНГ ОИЛАВИЙ ҚАДРИЯТЛАРИ ВА ТАРИХИЙ МЕРОСИ (БУХОРО ВОҲАСИ МИСОЛИДА)ФОТИҲА ТЎЙИ: ЎЗБЕК ХАЛҚИНИНГ ОИЛАВИЙ ҚАДРИЯТЛАРИ ВА ТАРИХИЙ МЕРОСИ (БУХОРО ВОҲАСИ МИСОЛИДА)

Шамсиева Зилола Аскаровна — Пт, 31 июл 2026 00:00:00 +0000

Оила — жамиятнинг энг кичик, аммо энг барқарор ижтимоий бирлиги сифатида миллий қадриятларнинг сақланиши ва авлоддан-авлодга узатилишида марказий ўрин тутади. Никоҳ тўйи маросимлари эса айнан оила институтининг шаклланиш жараёнини расмийлаштирувчи, унга ижтимоий-маънавий мазмун берувчи маданий ҳодиса саналади. Этнографик нуқтаи назардан қараганда, бундай маросимлар — француз олими Арнольд ван Геннеп таклиф этган “ўтиш маросимлари” (rites de passage) назарияси нуқтаи назаридан таҳлил қилинганда — шахснинг ижтимоий мақомидаги ўзгаришни (бу ўринда — қизлик мақомидан келинлик мақомига ўтишни) жамоа олдида тасдиқловчи, унга легитимлик берувчи восита вазифасини бажаради. Ушбу умумназарий қараш, шуни таъкидлаш лозимки, мазкур мақолада келтирилаётган дала маълумотларидан эмас, балки этнология фанидаги умумқабул қилинган концептуал асосдан келиб чиққан ҳолда, таҳлил қилинмоқда.