Образование и инновационные исследования международный научно-методический журнал

MILLIY MUSIQA MEROSINING FALSAFIY-ESTETIK ILDIZLARI VA O‘ZIGA XOS XUSUSIYATLARI

2026-10-12T10:00:35+00:00

Maqolada milliy musiqa merosining falsafiy-estetik ildizlari Sharq mutafakkirlarining qarashlari, tasavvuf falsafasi va xalqona hayot tarziga borib taqalib, uning asosiy xususiyatlari inson ruhiyatini poklash, koinot bilan uyg‘unlik va yuksak axloqiy-estetik tarbiyani ta’minlashdan iboratligi bayon etilgan. Jumladan, milliy musiqa merosining falsafiy-estetik ildizlari Forobiy, Ibn Sino, Jomiy, Safiuddin al-Urmaviy, Navoiy kabi mutafakkirlar ta’limotida yaqqol ko‘zga tashlanishiu, ular musiqani son, vaqt va fazo qonuniyatlari bilan bog‘lab, uni kosmik tartibotning in’ikosi deb qarashgan hamda talqin qilishgani izohlangan.

BO‘LAJAK PEDAGOGLARNING KOMMUNIKATIV KREATIVLIGINI RIVOJLANTIRISH: KONSEPTUAL MODEL, DIAGNOSTIKA VA PEDAGOGIK TEXNOLOGIYA

2026-10-12T09:55:49+00:00

Mazkur maqolada bo‘lajak pedagoglarning kommunikativ kreativligini shakllantirish va rivojlantirish muammosi nazariy-metodik jihatdan tahlil qilinadi. Kreativlik va kommunikativ kompetensiyaning o‘zaro bog‘liqligi asosida “kommunikativ kreativlik” tushunchasining mualliflik talqini taklif etiladi. Kommunikativ kreativlik motivatsion, kognitiv, kreativ-operatsion, kommunikativ-emotsional va refleksiv komponentlardan tashkil topuvchi integrativ kasbiy-shaxsiy sifat sifatida konseptuallashtiriladi. Komponentlar bo‘yicha mezon va indikatorlar belgilanib, kommunikativ kreativlikning reproduktiv, adaptiv hamda kreativ-transformativ darajalari tavsiflanadi. Shuningdek, o‘z-o‘zini baholash, kreativ topshiriqlar, pedagogik keyslar, rolli vaziyatlar va refleksiv topshiriqlarni birlashtiruvchi kompleks diagnostik yondashuv hamda kommunikativ kreativlikni rivojlantirishning bosqichma-bosqich pedagogik texnologiyasi taklif etiladi. Maqolada empirik natijalar o‘ylab topilmaydi; modelning keyingi pilot va tajriba-sinov tadqiqotlarida validatsiya qilinishi zarurligi qayd etiladi.

TA’LIMDA O‘QUV ANALITIKASI VA MA’LUMOTLARNI INTELLEKTUAL TAHLIL QILISH: MOHIYATI, FARQLARI VA O‘ZARO TO‘LDIRUVCHANLIGI

2026-10-12T09:51:50+00:00

Ushbu maqolada ta’limda Data-Driven yondashuvning rivojlanishi natijasida shakllangan ikki ixtisoslashgan ilmiy-amaliy soha – o‘quv analitikasi (Learning Analytics, LA) va ta’lim ma’lumotlarini intellektual tahlil qilish (Educational Data Mining, EDM)ning mohiyati, kelib chiqishi va metodologik asoslari yoritiladi. Ikki soha o‘rtasidagi asosiy farqlar – insayt yaratishda inson va algoritmning roli, holistik va reduksionistik yondashuvlar, moslashtirish yo‘nalishi hamda qo‘llaniladigan usullar tizimli tahlil qilinadi. Tadqiqotda LA va EDM raqobatlashuvchi emas, balki bir-birini to‘ldiruvchi yondashuvlar sifatida talqin etiladi hamda ularni pedagogik amaliyotda uyg‘un qo‘llash bo‘yicha metodik takliflar asoslanadi.

MAKTAB REPERTUARI FANINI O‘QITISHNING NAZARIY VA AMALIY ASOSLARI

2026-10-12T09:47:48+00:00

Maqolada bo‘lajak musiqa madaniyati o‘qituvchilariga umumta’lim maktablarida
musiqa ta’limi jarayonini ilmiy-nazariy va amaliy jihatdan samarali tashkil etish ko‘nikmalarini
shakllantirish usullari ustida to‘xtalib o‘tilgan. Jumladan, «Musiqa o‘qitish metodikasi va maktab
repertuari» faninining asosiy vazifalari va yo‘nalishlari, nazariy va amaliy xususiyatlari, o‘qitish
usullari hamda texnologiyalarini o‘rganib chiqish orqali musiqiy ta’limni yanada rivojlantirish
mumkinligi ko‘rsatilgan. Shuningdek, maktab repertuarini oʻqitishda didaktik va metodologik
yondashuvlar, g‘oyaviy-badiiy yetukligi, xalqchilligi, o‘quvchilarning yosh xususiyatlari va
vokal-xorshunoslik imkoniyatlariga mos keluvchi repertuarni tanlash mezonlariga amal qilish,
qo‘shiqlarni kuylashga o‘rgatishda ovoz sozlash, o‘quvchilarning diksiya va artikulyatsiya ustida
to‘g‘ri ishlashi usullari bayon etilgan.

O‘ZBEK XALQ IJODIYOTIDA BADIIY TAFAKKUR TUSHUNCHASINING PEDAGOGIK MOHIYATI

2026-10-12T09:59:10+00:00

Mazkur maqolada о‘zbek xalq ijodiyotida “badiiy tafakkur” tushunchasining mazmun-mohiyati va uning pedagogik ahamiyati nazariy-metodologik jihatdan tahlil etilgan. Tadqiqotda xalq og‘zaki ijodi namunalarida mujassamlashgan obrazli idrok, badiiy umumlashtirish, ramziy talqin, emotsional-estetik munosabat va ijodiy qayta yaratish xususiyatlarining shaxs tafakkurini rivojlantirishdagi imkoniyatlari ochib berilgan. Tadqiqot natijalari о‘zbek xalq ijodiyotini shaxsning badiiy tafakkurini shakllantirishga xizmat qiluvchi muhim pedagogik resurs sifatida baholash imkonini beradi.

O‘QUV LUG‘ATLARIDAN FOYDALANISH ASOSIDA BOSHLANG‘ICH SINF O‘QUVCHILARINING O‘QIB TUSHUNISH KOMPETENSIYASINI RIVOJLANTIRISHNING METODIK MEXANIZMLARINI TAKOMILLASHTIRISH

2026-10-12T09:53:22+00:00

Mazkur maqolada boshlang‘ich sinf o‘quvchilarining o‘qib tushunish kompetensiyasini o‘quv lug‘atlaridan foydalanish asosida rivojlantirishning metodik mexanizmlarini takomillashtirish masalasi yoritilgan. Tadqiqotning dolzarbligi boshlang‘ich ta’limda o‘quvchilarning matnni shunchaki o‘qib chiqishi emas, balki undagi asosiy va ikkilamchi axborotni ajratishi, notanish so‘zlarning ma’nosini kontekst asosida anglay olishi, lug‘aviy birliklar o‘rtasidagi semantik munosabatlarni aniqlashi, matn mazmunini izohlashi va xulosa chiqarishi zarurati bilan belgilanadi. Tadqiqotda o‘quv lug‘ati o‘qib tushunish jarayonining yordamchi vositasi emas, balki matnni anglash strategiyalarini shakllantiruvchi metodik vosita sifatida talqin qilinadi. O‘quv lug‘atlari bilan ishlashning motivatsion-maqsadli, semantik-analitik, kommunikativ-amaliy va refleksiv-baholash mexanizmlari asosida metodik model ishlab chiqildi. “Matn – notanish birlik – lug‘at – semantik tahlil – kontekst – savol/topshiriq – xulosa” algoritmi asosida mashqlar tizimi taklif etildi.

VIZPOWERBI PLATFORMASI ASOSIDA AXBOROT TIZIMLARINI MODELLASHTIRISH, MONITORING QILISH VA DIAGNOSTIKA QILISH TEXNOLOGIYASI

2026-10-12T09:50:07+00:00

Maqolada VizPowerBI platformasi asosida “Axborot texnologiyalari” fanini o‘qitishda axborot tizimlarini modellashtirish, monitoring qilish va diagnostika qilish texnologiyasi yoritilgan. Platformada grafik modellashtirish, virtual simulyatsiya, avtomatlashtirilgan baholash va Power BI asosidagi vizual analitika vositalari integratsiyalangan. Talabalarning nazariy bilimlari, amaliy topshiriqlarni bajarishi, muammoli vaziyatlarni tahlil qilishi va loyiha faoliyati raqamli izlar asosida monitoring qilinadi. Taklif etilgan texnologiya axborot tizimlarining ishlash jarayonlarini modellashtirish va diagnostika qilish bo‘yicha amaliy hamda tahliliy kompetensiyalarni rivojlantirishga xizmat qiladi.